Rođenje Hristovo - Božić
Praznik Mira, Ljubavi i Porodice
Božić je najradosniji hrišćanski praznik kojim proslavljamo rođenje Gospoda Isusa Hrista, Spasitelja sveta. To je dan kada se "Nebo spustilo na zemlju" i kada je Bog postao čovek da bi ljude učinio bogovima po blagodati. Božić je praznik koji obnavlja veru u život, učvršćuje porodične veze i donosi neopisivu radost u svako srce koje iskreno dočeka Bogomladenca.
Srpska pravoslavna crkva proslavlja Božić 7. januara (po novom), odnosno 25. decembra (po starom kalendaru). Praznuje se tri dana, a vernici se pozdravljaju drevnim pozdravom: "Mir Božiji - Hristos se rodi! Vaistinu se rodi!"
Svetlost iz Vitlejemske Pećine
Hristos se nije rodio u carskoj palati, već u skromnoj pećini u Vitlejemu, položen u jasle na slamu, okružen pastirima i domaćim životinjama. Ovim činom Bog je pokazao da istinska veličina leži u smirenju i jednostavnosti, a ne u zemaljskom sjaju. Njegov dolazak najavili su anđeli pesmom:
- Pastiri: Prvi koji su se poklonili novorođenom Caru bili su prostodušni pastiri, čista srca, kojima su anđeli javili radosnu vest.
- Mudraci sa Istoka: Vođeni čudesnom Zvezdom, tri mudraca su donela darove: zlato (kao Caru), tamjan (kao Bogu) i smirnu (kao Čoveku koji će stradati).
Bogomladenac - Sunce Pravde
Rođenje Hristovo je prelomni trenutak istorije. Ono označava kraj vladavine greha i smrti i početak novog života. Hristos se naziva "Suncem Pravde" koje je ogrejalo hladna ljudska srca. Božić nas podseća da nismo sami u univerzumu – Bog je sa nama (Emanuil).
Tajna Ovaploćenja i Poruka Mira
Božić nije samo istorijsko sećanje, već događaj koji se iznova dešava u srcu svakog vernika. To je praznik izmirenja – Boga sa čovekom i čoveka sa čovekom. Zato je mir (mirbožanje) suština ovog dana. Bez praštanja i ljubavi prema bližnjima, ne možemo istinski doživeti Božić.
Crkva nas uči da je porodica "domaća crkva", a Božić je centralni praznik domaće crkve. Svi običaji imaju duboku teološku simboliku:
Božanska Ljubav
Bog je toliko zavoleo svet da je Sina svog Jedinorodnog dao, da niko ko veruje u Njega ne pogine.
Svetinja Porodice
Božić okuplja porodicu oko ognjišta i trpeze, učvršćujući slogu, poštovanje i zajedništvo.
Radost Života
Slavi se rađanje novog života, nada i pobeda svetlosti nad tamom zimskih noći.
„Slava na visini Bogu, i na zemlji mir, među ljudima dobra volja!“
Anđeoska pesma (Jevanđelje po Luki 2:14)
Narodni Običaji: "Mir Božiji - Hristos se rodi"
Nijedan hrišćanski narod nema tako bogate i slikovite božićne običaje kao Srbi. Naša tradicija je predivan spoj crkvenog predanja i narodnog života, gde svaki ritual slavi Hrista kroz simbole vatre, hleba i žita.
- Položajnik
- Prva osoba koja uđe u kuću na Božić. On simbolizuje Mudrace koji su došli Hristu. Položajnik džara vatru u peći i izgovara zdravicu: "Koliko varnica, toliko srećica, koliko varnica, toliko parica...", prizivajući blagostanje u dom.
- Česnica
- Obredni hleb koji se mesi rano ujutru. U nju se stavlja novčić (srebrnjak ili zlatnik). Česnica se ne seče nožem, već se lomi rukama. Veruje se da će onaj ko pronađe novčić imati sreće i novca cele godine.
- Mirbožanje
- Ukućani se ujutru ljube i pozdravljaju rečima "Mir Božiji, Hristos se rodi", a zatim onaj koji započinje kaže "Poklonimo se Hristu i Roždestvu Hristovom". Ovim se brišu sve stare zavade.
- Božićna pečenica
- Nakon dugog posta, božićna trpeza je bogata i mrsna. Glavno jelo je pečenica (prase ili jagnje) koja je pripremljena na Tucindan, a pečena na Badnje veče.
- Slama i Orah
- Slama uneta za Badnje veče ostaje u kući (obično ispod stola) i na Božić. U nju se bacaju orasi i slatkiši koje deca traže "pijučući" kao pilići, simbolizujući Hrista koji okuplja decu svoju.
Tekst priredio i prilagodio tim sajta.