Sveti Apostol i Jevanđelist Marko
Pisac Jevanđelja i Lav Hristov
Sveti Marko je jedan od četvorice jevanđelista, pisac drugog Jevanđelja i osnivač hrišćanske crkve u Egiptu. Bio je saputnik i pomoćnik Svetog Petra, koji ga je u svojoj poslanici nazivao "sinom svojim duhovnim". Njegov simbol je krilati lav, što označava carsku moć i silu Hristovog vaskrsenja o kojem je svedočio.
Srpska pravoslavna crkva ovog svetitelja proslavlja 8. maja (po novom), odnosno 25. aprila (po starom kalendaru). Sveti Marko je krsna slava mnogih srpskih porodica, ali i krsna slava grada Beograda.
Petrov Učenik i Pisac
Marko (jevrejsko ime Jovan) bio je svedok Hristovog života, ali je najviše naučio prateći Svetog Petra u Rimu. Na molbu vernika u Rimu, Marko je zapisao Petrova propovedanja o Hristovim čudima i delima. Tako je nastalo Jevanđelje po Marku, koje se smatra najstarijim zapisom o Hristovom životu, odlikuje se jasnoćom i snagom, naglašavajući Hristovu božansku moć nad prirodom i demonima.
- Misionar: Propovedao je veru širom Afrike, postavši prvi episkop Aleksandrije, tadašnjeg centra učenosti. Tamo je osnovao čuvenu hrišćansku školu (katihizis).
- Čudotvorac: Svojim molitvama isceljivao je bolesne, što je privuklo mnoštvo naroda veri, ali i izazvalo bes neznabožaca.
Mučeništvo u Aleksandriji
Pagani su ga napali dok je služio Liturgiju, vezali ga konopcima i vukli ulicama Aleksandrije dok nije izdahnuo. Iako su hteli da spale njegovo telo, iznenadna oluja i zemljotres su ih rasterali, pa su hrišćani dostojno sahranili svetitelja. Njegova glava se i danas čuva u Aleksandriji, dok su mošti kasnije prenete u Veneciju.
Zaštitnik Gradova i Simbol Snage
Sveti Marko se poštuje kao moćan zaštitnik. Venecija je izgrađena oko njegove bazilike (San Marko), a njegov simbol (lav) nalazi se na grbu grada. Takođe, Beograd ga slavi kao svog zaštitnika, obnovivši litiju koja na Markovdan prolazi centralnim gradskim ulicama, prizivajući blagoslov na prestonicu.
Jevanđelje
Njegov zapis je "radosna vest" (evanđelje) koja je sačuvala autentične reči Hristove za sve vekove.
Lav
Simbolizuje carsko dostojanstvo Hrista i silu Vaskrsenja koja "riče" protiv smrti.
Litija
Markovdanska litija u Beogradu je simbol duhovne obnove i molitve za mir i napredak grada.
„Početak Jevanđelja Isusa Hrista, Sina Božijega.“
Prvi stih Jevanđelja po Marku
Narodni Običaji: "Ne Spavaj na Markovdan!"
Markovdan je "zavetni dan" u mnogim selima, posvećen poljskim radovima i zaštiti od nevremena. Narod ga smatra teškim praznikom kada se ne radi u polju, ali se zato pazi na jedno specifično pravilo o spavanju.
- Zabrana spavanja
- Najpoznatije verovanje kaže: "Na Markovdan se ne valja spavati preko dana". Ko spava na ovaj dan, biće "dremljiv", trom i bolešljiv tokom cele godine. Ako neko slučajno zaspi, mora odspavati i na Đurđevdan na istom mestu da bi "poništio" dejstvo.
- Zaštita od grada
- Markovdan se smatra "blagim danom", ali se strogo pazi da se ne radi u polju i ne uzima motika u ruke. Veruje se da Sveti Marko, ako se naljuti zbog rada na njegov dan, šalje grad i oluju ("bije gradom") da uništi letinu.
- Litije u polju
- U mnogim krajevima se na ovaj dan nose litije (krstonoše) kroz polja i vinograde. Sveštenik osveštava zapise (drveće) i moli se za kišu i rodnu godinu, štiteći atar od suše i nepogoda.
- Slava klesara
- Sveti Marko je i esnafska slava zidara i klesara, koji na ovaj dan odlažu alat i proslavljaju svog zaštitnika.
- Krsna slava
- Kao česta krsna slava, Markovdan se proslavlja mrsno (osim ako padne u sredu ili petak), uz slavski kolač, žito i sveću, okupljajući porodicu u molitvi svetitelju.
Tekst priredio i prilagodio tim sajta.